|
در میان مسلمانان عده بسیاری هستند که علت جواز برده داری در اسلام را می پرسند و عده دیگر هم جواز برده داری در اسلام را نشانه ضعف اسلام نسبت به انسانیت می دانند. حال می خواهیم در این بحث برده داری در اسلام را تشریح کنیم و قضاوت را به خودتان وا گذاریم
۱- اسلام بر عکس بقیه اقوام و ملل معتقد به اسیر کردن انسان آزاد و برده کردن آنها نیست و حکم برده را فقط در مورد اسیر جنگی یعنی کسی که به ممالک اسلامی حمله کرده و به اسارت درآمده را جایز می دند
۲- اینکه اسیران جنگی را برده می دانند چند دلیل دارد
الف) اسلام به هیچ وجه اجازه کشتن اسیر جنگی را نمی دهد
ب) اسلام آزاد کردن اسیر جنگی را منطقی نمی داند چون ممکن است دوباره تجهیز شود و به ممالک اسلامی حمله کند
ج) اسلام اجازه آزار اسیر جنگی را نمی دهد و همچنین معتقد است که یک اسیر باید از حقوقی مثل خورد و خوارک و پوشاک و مکان بهره مند باشد
با تفاصیل بالا در صدر اسلام فقط یک راه برای نگهداری اسیران جنگی باقی می ماند و آن این بود که آنها را بعنوان غلام و کنیز بین مسلمانان تقسیم کنند تا با حفظ حقوق بتوانند به زندگی شان ادامه بدهند.
ممکن است این سوال برای بعضی پیش بیاید که چرا اسلام با ساختن زندانها اسیران جنگی را به زندان نمی انداخت در جواب باید بگوییم که چون در صدر اسلام امکان نگه داری از تعداد زیاد اسرا در زندان و تامین خوراک و پوشاک آنها توسط حکومت وجود نداشت این کار صورت نگرفت ضمنا نگه داری اسراء جنگی در بین مسلمانان مضیتهایی داشت که نگه داری آنها در زندان نداشت برای مثال چون اسیران جنگی بین مسلمانان بودند و زیر نظر و تربیت آنها قرار داشتند امکان مسلمان شدن آنها وجود داشت. برده داری در اسلام
شکی نیست که بردهداری ِغلط و متداول در بین فرهنگهای ظالمانه جهان مورد تایید اسلام نبوده و نیست. آنچه در صدر اسلام وجود داشته، امری ضروری و عقلانی و تربیتی بوده که درستیاش با مقدمات زیر روشن میشود: 1- انسان موجودی است که به تنهایی قادر به ادامه حیات خود نیست و محتاج زندگی دسته جمعی است. 2 - در زندگی جمعی برای حفظ حقوق همگان نیاز به قانون کاملا روشن است. 3 - کسانی که به قانون احترام نمیگذارند و در برابر آن میایستند و به منافع جمع لطمه میزنند، باید هدایت شوند، و اگر از کار غلط خود دست نکشند باید با آنها برخورد شود. 4 - اگر مخالفان قانون و دشمنان جامعه بر اساس خودخواهی به آشوب و فتنه و خونریزی پرداختند بر همگان لازم است که از کیان جامعه دفاع کنند، و آنها را سر جای خود بنشانند. 5 - با کسانی که در این نبرد مقدس اسیر میشوند چه باید کرد؟ اعدام؟ تبعید؟ زندان؟ 6 - اسلام با اعدام و تبعید و زندان اسیران جنگی موافق نیست چون هدفش نابودسازی دشمنانش نیست، بلکه هدایت و اصلاح است. نظر اسلام آن است که اسیران در بین خانوادههای مسلمان پخش شوند و تحت ضوابط سنگینی که به نفع خود آنها مقرر شده، در بدنه جهان اسلام به تدریج اصلاح شوند و جذب فکر و عمل جامعه اسلامی گردند. فلسفه برده داری در اسلام چیست ؟ ارسال توسط matin در 23/9/1385.
نظامهای اجتماعی در هر دوران تابعی از مجموعه شرایط اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و ... میباشد. همان گونه که امروزه نظام کارگری و کارفرمایی و ... در جهان حاکم است و شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی خاص آن را ایجاب نموده است. تا چند قرن پیش در تمامی جهان نظام بردهداری روش مناسب برای اداره امور آن دوران بوده است؛ به گونهای که هیچ نظامی در شرایط آن روز امکان جایگزینی آن را نداشته است. از اینرو مناسبترین شیوه در شرایط آن روز، شیوه بردهداری بوده است. بررسی زمینههای این موضوع بسیار وسیع و گسترده و از مجال این پاسخ خارج است. اسلام نیز با توجه به اینکه تغییر اساسی در سیستم اجتماعی آن روز نه ضروری بوده و نه ممکن، به اصل این مسأله صحه گذاشت، ولی با وضع قوانین در چند جهت حرکت کرده است : 1- تأمین حقوق افراد با وضع قوانین در مورد کیفیت استرقاق (بنده گرفتن)، و تحریم آن جز در موارد خاص. 2- وضع قوانین در جهت حمایت از حقوق بردگان و تنظیم روابط صحیح بین مالک و برده. 3- ترغیب مردم به آزادسازی بردگان و وضع قوانینی برای حصول این مقصود (مانند کفارات و شرایط عتق). در مجموع اسلام شرایطی را برای بردگان فراهم ساخت که آنان به مقامات و درجات مهم علمی و سیاسی درجامعه اسلامی دست یافتند و حتی مدتها حکومت «ممالیک» بر بسیاری از نقاط کشورهای اسلامی پدیدارشد. در حقیقت اسلام با فراهم آوردن شرایط انسانی و عاطفی برای زندگی بردگان، بردگان را از سراسر دنیا مشتاق به پیوستن به جامعه اسلامی نمود و آنان در بازگشت به موطن خود همراه با آزادی، مبلغ و مروج اسلام میشدند. اسلامراه برده شدن افراد آزاد را مسدود کرد و از سوی دیگر راه آزادی بردگان را گشود و مسلما یکی از عوامل دگرگونی نظامبردگی در جهان، نقش اسلام در این زمینه بوده است. کنیزها نیز در این بین مشمول همین قاعده و قانون بودهاند. آنان از کشورهای دیگر که در جنگ با مسلمانان اسیرمیشدند، و یا به صورت تجاری وارد ممالک اسلامی میگشتند، با فرهنگ اسلامی و مزایای نجات بخش آن آشناشده و بسیاری از آنان همانند دیگر مردم در جامعه اسلامی زندگی میکردند. بجاست بدانیم که مادر برخی از ائمه ما کنیز بودهاند، حتی مادر امام زمان (عج) نیز کنیزی رومی بوده است.
چرا اسلام نظام برده داري را تحريم نکرده است؟
مسئله بردگي و برده داري از مسائلي است كه همواره جامعه بشري با آن روبرو بوده است و آنچه غالبا مورد توجه مردم قرار نمي گيرد اين است که، اگر نظام غلطي در بافت جامعه اي وارد گردد، ريشه کن کردن آن نياز به زمان بندي دارد، و هر حرکت حساب نشده اي نتيجه معکوس خواهد داشت، درست مانند انساني که به يک بيماري خطرناک مبتلا شده و بيماريش کاملا رشد نموده است، و يا مانند شخص معتادي که ده ها سال به اعتياد خو گرفته، در اينگونه موارد، براي نجات آنان، بايد از برنامه هاي زمان بندي شده استفاده کرد.
حال اگر اسلام طي يک فرمان عمومي دستور مي داد همه بردگان موجود آن زمان را آزاد کنند، چه بسا بيشتر آنان تلف و نابود مي شدند زيرا گاهي نيمي از جامعه آن روز را بردگان تشکيل مي دادند، آنها نه کسب و کار مستقلي داشتند و نه خانه و کاشانه اي و نه وسيله اي براي ادامه زندگي.
اگر در يک زمان همه آزاد مي شدند يک جمعيت عظيم بيکار در جامعه ظاهر مي گشت که هم زندگي خودش به خطر مي افتاد و هم ممکن بود نظم جامعه مختل گردد. و به هنگامي كه محروميت، به او فشار مي آورد به همه جا حمله ور شود و در گيري و خونريزي به راه بيفتد.
دين مبين اسلام اگر چه آن را به يكباره بطور كامل از بين نبرده است اما تغييرات اساسي در آن ايجاد كرده و قوانين و برنامه هايي وضع نموده است كه با اجراء آنها در دراز مدت اين مسئله، وجود خارجي نداشته باشد
براي روشن شدن بهتر بحث بايد اسباب و ريشه هاي برده داري در جوامع بشري و همچنين سير تاريخي برده گيري و نظر اسلام درباره برده گيري و رفتار با بردگان و همچنين تغييرات و تضييقاتي را كه اسلام در احكام و قوانين مربوط به برده داري ايجاد كرده، بررسي شود.
+ نوشته شده در چهارشنبه ششم مهر ۱۳۹۰ساعت 13:42 توسط طاهره رحیم پور
|
|
|
