گفتار اول

ولایت پیامبر اکرم (ص)

پیامبر گرامی اسلام (ص) خاتم پیامبران است. خداوند او را برای ابلاغ پیام خود و این که حقایق و حیاتی را برای مردم بازگوید از سوی خود به سوی مردم فرستاد تا آنان را به صراط مستقیم راه نماید.

مناصب پیامبر (ص)

پیامبر اکرم (ص) علاوه بر ابلاغ وحی مضامین وحی را برای مردم تبیین می نمود. او که روح وحی را دریافته بود آن را برای مردم تفسیر می کرد و گاه برای روشن تر شدن وحی فروعاتی را  بیان می کرد. او در تفصیل و تفسیر وحی بری از اشتباه و خطا بود. و خداوند می فرماید که هر آن چه پیامبر می فرماید بدان عمل نمایید. از همین روی کسی از پیامبر نمی پرسید که مثلاً اسن سخن را از کجا آورده است. کلام پیامبر بدون چون و چرا مقبول می افتاد و اعتبار و حجیت یقینی داشت.

افزون بر این رفتار پیامبر نیز معصومانه تلقی می شد و می توانست -به مثابه ی حجت الهی- مبنای درک و تفسیر حقیقت قرار گیرد.

گفتار و کردار پیامبر (ص) مبنای عمل مسلمانان قرار گرفت                                                                                                         ولایت پیامبر (ص)

پیامبر اکرم (ص) افزون بر منصب رسالت و مرجعیت دینی، دارای ولایت نیز بود یعنی بر مسلمانان نوعی صاحب اختیاری و سرپرستی داشت. بنابر آیه ی شریفه ی قرآن: نسبت به مؤمنان از اولویت و تقدم برخوردار است و بر آنان از خودشان سزاوارتر است.

پیامبر دارای ولایت است و این ولایت به اثبات رسید، طبیی است که مردم نباید تدبیر و قضاوت پیامبر را نادیده بگیرند و تا زمانی که پیامبر در جامعه حضور دارد مرجع نهایی هرگونه اختلاف میان مردم اوست و مؤمنان حتی در نهان دل خود نیز نباید نسبت به تصمیمات ایشان سرکشی کنند. زیرا خداوند بعد از خود او را به ولایت مردم برگزیده است. شخصی که به خدا و رسول خاتم ایمان دارد باید ولایت هر دو را پذیرا باشد. «اسلام دین سیاست است و این نکته برای هر کسی که کمترین تأمّلی در احکام سیاسی، حکومتی و اجتماعی و اقتصادی اسلام داشته باشد، روشن است. پس هر کس که گمان کند دین از سیاستست نه دین را شناخته است و نه سیاست را»

«دیانت اسلام یک دیانت عبادی تنها نیست و همین طور یک مذهب و دیانت سیاسی تنها نیست؛ عبادی است و سیاسی؛ سیاستش در عبادت اش مدغم است و عبادتش در سیاستش مدغم است، یعنی همان جنبه عبادی یک جنبه سیاسی دارد.»

«قرآن کریم و سنّت پیامبر (ص) آن قدر که در حکومت و سیاست احکام دارند در سایر چیزها ندارند. بلکه بسیاری از احکام عبادی اسلام، عبادی- سیاسی است که غفلت از اینها این مصیبت را به بار آورده است.»

دینی بودن ولایت پیامبر (ص)

تشکیل حکومت از جانب پیامبر تنها یک ضرورت اجتماعی و یا اجابت تقاضای مردم نبود. بلکه اساساً دیانت اسلام و نوع دستورات آن و وظیفه ای که خداوند بر عهده ی پیامبرش گذشته بود چنین منصبی را ایجاب می کرد.

در اسلام دستوراتی وجود دارد که تنها با وجود یک حکومت صالح عملاً قابل اجرا است و پیامبر با ولایتی که خداوند به او داد صلاحیت چنین منصبی را داشت. پیامبر وظیفه داشت مردم را برای جهاد بسیج کند و با کفار و منافقان جهاد کند و در میان آن ها نظام داوری و قضاوت را بگسترد، نظام اخذ مالیات برپا نماید و ده ها وظایف دیگر متوجه ایشان است چون ولایت مسلمانان را بر عهده دار دارد. منابع مالی و درآمدزایی که قرآن با عناوین مختلف در اختیار پیامبر گذارده است مربوط به رسالت و ابلاغ وحی نیست بلکه مربوط به مسئولیت رهبری و ریاست عامه ای است آن وجود گرامی عهده دار آن بودند.

اسلام در ذات خود با سیاست آمیختگی دارد و نوع احکام اسلام چنین سمت و سویی دارند.

پس از پیامبر (ص)

از نظر مسلمانان پیامبر اکرم (ص) خاتم پیامبران است. معنای خاتمیت این است که پس از او دیگر پیامبری نخواهد آمد و خورشید نبوت در آسمان زندگی انسان ها طلوع دیگری نخواهد داشت. بدین روی باران وحی نیز دیگر بر زمین نخواهد بارید. اما پیامبر (ص) دارای دو منصب دیگر – غیر از نبوت- نیز بود: اول اینکه کلام و رفتار او حجّت بود و او می توانست از دین تفسیر خطاناپذیر و عاری از سهو ارائه نماید و بعضی از احکام دین را که فروع آن در قرآن نیامده بود، بیان نماید. دیگر آن که پیامبر (ص) صاحب ولایت بود و بر همین اساس احکام دین را جاری می ساخت و رهبری مردم و ریاست دینی حکومت را بر عهده داشت.

دو دیدگاه پس از پیامبر به وجود آمد. دیدگاه اول: که از اکثریت برخوردار بود وحی قرآن و بیان پیامبر را کافی می دانستند و پس از پیامبر برای کسی شأن مرجعیت قائل نبودند و بر این باور بودند که پیامبر شخص خاصی را برای اجرای دین دین در نظر نگرفته است. یعنی حکومت اسلامی متولّی خاصی ندارد.

دیدگاه دوم: نظر اقلیت است که بر این عقیده بود که دو سِمَت پیامبر جانشینی دارد که آن منصب را عهده دار شوند.

محقق:شکوه غلام زاده

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم خرداد ۱۳۹۰ساعت 23:52  توسط طاهره رحیم پور  |