|
« مقدمه »
1- کلمه اخلاق از چه ریشه ای است و به چه معناست ؟ ریشه ی کلمه اخلاق از کلمه خُلق به معنای صفات و ویژگی های درونی است 2- تفاوت واژه خَلق و خُلق چیست ؟ خَلق به صفات ظاهری و غیر قابل تغییر میگویند ولی خُلق صفات درونی و قابل تغییر است 4- هدف علم اخلاق چیست ؟ شناسایی فضا ئل و راه کسب آن ٬ شناخت رذایل و راه دفع آن 5- آثار علم اخلاق کدامند ؟ افزایش طول عمر و سلامتی ٬ افزایش روزی ٬ قبولی اعمال و حسنات در قیامت ٬ حُسن رابطه و بندگی خدا 6- چه کسانی حُسن خُلق دارند ؟ کسانی که دارای صبر و گذشت و تواضع در برابر تکبر و خوش برخورد و گشاده رو باشند « فصل اول : اخلاق دانش اندوزی » 2- آیا تحصیل علم ضرورتی مطلق است؟ بله تحصیل علم واجب عمومی است یعنی شرط مکان ٬ زمان ٬ جنسیت ندارد 3- پیامبر اکرم ۖ درباره ی برتری عالم بر عابد چه می فرماید ؟ - برتری عالم بر عابد همچون برتری ماه شب چهارده بر سایر ستارگان است -- به درستی که برتری عالم بر عابد همچون برتری خورشید بر سایر سیارات است
5- آیا تحصیل علم مطلوبیت ذاتی دارد ؟ خیر مطلوبیت ذاتی ندارد ؛ با عالم شدن سعادت حقیقی انسان تأمین نمی شود بعضی از عالمان و اندیشمندان علم خود را در جهت توسعه فساد و تأمین خواسته های شیطانی خود بکار می گیرند 6 – رابطه پارسایی و دانش اندوزی چیست ؟ متون اسلامی در کنار دعوت به دانش اندوزی بر پارسایی ؛ و همزمان با تعلیم ، بر تزکیه و زدودن گناه و وسوسه شیطان از دل نیز تأکید می ورزد به این دلیل که تفکر آدمی را از بند اسارت شیاطین درونی و بیرونی آزاد سازد 7 – چگونه عقل می تواند قضاوت صحیح داشته باشد ؟ باید پارسایی پیشه سازد و از بند تمایلات نفسانی رهایی یابد 8 – موانع دست یابی به علم حقیقی چیست ؟ - پیروی از حدس و گمان 9 – پیام آیه 17 سوره اسرا چیست ؟ - وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بهِ عِلْمٌ إنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُُُُّ اُولئِکَ کانَ عَنهُ مَسْؤْلاً 10 – انواع تقلید چیست و کدام نوع درست است ؟ - عالم از عالم - عالم از جاهل - جاهل از جاهل - جاهل از عالم ( نوع درست تقلید ) 11 – امام علی (ع) چه آثاری برای شتاب زدگی بیان می کند ؟ از شتاب زدگی بپرهیز ؛ زیرا شتاب زدگی در کار ها موجب میشود که انسان به هدف نرسد و کارش ستوده نباشد 12 – امام علی (ع) چه آثاری برای تمایلات نفسانی مطرح می کند ؟هر کس عاشق چیزی می شود ؛ دیدگانش کور گردانده و قلبش را رنجور . پس با چشم بیمار می نگرد و با گوشی که از شنیدن حقیقت نا شنواست می شنود . خواهش 13 – پیامبر اکرم ۖ در مورد اخلاص و تاثیرات آن چه می فرماید ؟ هر کس خود را چهل روز برای خدا خالص کند ، چشمه های حکمت از قلب او بر زبانش جاری خواهد شد 14 – حُسن فعلی و حُسن فاعلی چیست ؟ حُسن فعلی ← خوب بودن کار ؛ 15 – کار اخلاقی چیست ؟ کار اخلاقی و ارزشمند از دیدگاه اسلام کاری است که صرفاً برای رضایت خداوند انجام گرفته باشد 16 – نیت چه تأثیری بر عمل دارد ؟ تأثیر نیت روی کار و تأثیر کار در تکامل نفس انسان و رسیدن او به سعادت ابدی تأثیری تکوینی است نه قراردادی 17 – از دیدگاه پیامبر ۖ تأثیرات نیت را بر تحصیل علم بنویسید ؟ 18 – منظور از کلمه طعام در آیه « فلْیَنْظُرِ اْلإِنْسانُ إلی طََعامِهِ » چیست ؟ منظور علم است 19 – شرایط استاد شایسته از نظر پیامبر ۖ چیست ؟ - از تکبر به تواضع دعوت می کند - از حیله گری و چاپلوسی به خلوص و خیر خواهی فرا می خواند - از جهل به علم می کشاند 20 – مهمترین وظیفه دانشجو از دیدگاه اسلام چیست ؟ تحصیل دانش های سودمند برای جامعه 21 – امام علی (ع) در مورد انتخاب رشته علمی چه می فرماید ؟ دانش ها بیشتر از آنند که تو بتوانی همه آنها را بیاموزی و بر آنها احاطه یابی ؛ پس باید گلچین کرده و از هر دانشی بهترین های آن را برگزینی 22- امام علی (ع) در مورد آداب گوش کردن چه می فرماید ؟ زمانی که نزد دانشمندی نشستی ، پس بر شنیدن نسبت به گفتن حریص تر باش و خوب گوش دادن را بیاموز همان گونه که خوب گفتن را می آموزی و سخن هیچ کس را قطع نکن 23 – ویژگی های مستمع خوب را بنویسید ؟ - در سخنان گوینده خوب دقت کند و برای ادراک آمادگی کافی داشته باشد - بردبار و شکیبا بوده و احساس خستگی نکند - بتواند میان نکات اصلی گفتار گوینده و شاخ و برگ های آن تفکیک نماید 24- پرسش و پرسش گری چه جایگاهی در اسلام دارد ؟ پرسش و پرسش گری اگر برای کشف حقیقت و فهم واقعیت باشد نه تنها از فضایل اخلاقی است بلکه در پاره ای اوقات از نظر شرعی و فقهی نیز واجب است 25 – پیامبر ۖ چه پاداشی برای پرسش گری مطرح می کند ؟ دانش گنج است و کلید آن پرسش است ؛ پس بپرسید – خدا شما را رحمت کند- به درستی که چهار دسته مأجورند : پرسش گر ، گوینده ، شنونده و دوست دار آنها 26 – آیا پرسش گری ارزش ذاتی دارد ؟ خیر ؛ پرسش گری در صورتی دارای ارزش اخلاقی است که به منظور کشف حقیقت و فهم واقعیت باشد 27 – امام علی (ع) در مورد انگیزه پرسش چه می فرماید ؟برای دانستن بپرس نه برای آزردن که نادان آموزنده همانند داناست و دانای برون از راه انصاف همانند نادان پر چون و چراست 28 – امام صاق (ع) در مورد کسی که پاسخ همه پرسش ها را می داند چه 29 – پیامبر ۖ در مورد شیوه حفظ علم چه می فرماید ؟ پیامبر ۖ با بیان های مختلف مسلمانان صدر اسلام را به نگارش علم تشویق می کرد و میفرمود :
31 – امام زین العابدین (ع) در رساله حقوق درباره حقوق معلم و استاد چه 32 – اسلام مخاطبان خود را به آموختن چه علومی توصیه می کند ؟ همه 33 – آموختن کدام علم در اسلام واجب است ؟ علم خود شناسی که مقدم بر همه دانش ها و معرفت های دیگر است « فصل دوم : اخلاق معاشرت » 1 – آثار معاشرت و جایگاه آن در اسلام را بنویسید ؟ - معاشرت نیاز و امری فطری برای بشر است - در معاشرت توانایی ها و نا توانایی ها مشخص میشود 2 – پیامبر ۖ به ابوذر غفاری چه نوع معاشرتی را توصیه می کند ؟ ای ابوذر ! همنشین صالح بهتر از تنهایی و انزواست و تنهایی بهتر از همنشین نا صالح است 3 – معاشرت چند نوع است ؟ -- سازنده و مفید -- زیان بار و مخرب 4 – انواع معاشرت را بنویسید ؟ - معاشرت های انسانی - معاشرت های آئینی 6 – امام علی (ع) در مورد ملاک معاشرت چه می فرماید ؟ 7 – بهترین راه فهم توقع دیگران چیست ؟ باید خود را به جای آنان بگذاریم و آنچه را که برای خود نمی پسندیم برای آنان نیز نپسندیم و آنچه برای خود خوش می داریم برای آنان نیز خوش داریم 8 – آیا مسلمین فقط در مقابل مسلمانان مسئولیت دارند ؟ هر مسلمانی همواره باید دغدغه سایر انسان ها را داشته باشد و نسبت به هدایت و ارشاد آنان احساس مسئولیت کند 9 – پیامبر ۖ در مورد رسیدگی به امور مردم چه می فرماید ؟ مردمان همگی عیال خداوندند ، پس محبوبترین افراد نزد خداوند نیکوترینشان نسبت به عیال خداوند است 10- پیامبر ۖ خدمت به مردم را چگونه معرفی می کند ؟ -- اوج خرد وخردورزی پس از دینداری ، مهربانی و محبت و خیر خواهی نسبت به همه انسان ها اعم از خوب و بد است 11 – آیا خدمت به مردم منحصر به امور مادی است ؟ امور معنوی و خدمات روحانی به مردم از اهمیت بیشتر و اساسی تری نسبت به امور مادی برخوردار است 14 – در چه صورتی در تأمین نیاز مردم اجر و پاداش داریم ؟ در صورتیکه قبل از در خواست نیازمند نیاز او را بر آورده کنیم 15 – امام رضا (ع) در مورد بر آورده ساختن نیاز مردم چه می فرماید ؟خداوند را در روی زمین بندگانی است که در بر آورده ساختن نیازهای مردم تلاش می کنند . اینان روز قیامت در امان اند ؛ هر کسی که مؤمنی را شاد سازد ، خداوند در روز قیامت دل او را شاد می کند 16 – از بهترین و مطلوبترین اخلاقیات اجتماعی چیست ؟ اصلاح ذات بین 17 – امام علی (ع) در وصیت نامه خود به امام حسن (ع) و امام حسین (ع) در مورد اصلاح ذات بین چه می فرماید ؟ شما و همه فرزندانم و کسانم و آن را که نامه من بدو رسد سفارش می کنم به ترس از خدا و آراستن کارها و آشتی دادن یکدیگر ، که من از جد شما شنیدم که می گفت : آشتی دادن میان مردمان بهتر است از نماز و روزه سالیان 18 – امام صادق (ع) اصلاح بین مردم را با چه عملی مساوی می داند ؟ اصلاح اختلافات میان مردم و نزدیک کردن آنان به یکدیگر صدقه ای است که خداوند آن را دوست دارد 19 – آیه 71 سوره توبه چه پیامی دارد ؟ وَالْمُؤْمِنونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأمُرُونَ بِالْمَعرُوفِ وَ یَنهَوْنَ عَنْ الْمُنکَرِ وَ یُقیمُونَ الصَّلاة وَ یُؤتُونَ الزَّکاةَ وَ یُطیعُونَ اللهَ وَ رَسُولَه أُوْلَئِکَ سَیَرْ حَمُهُمْ اللهُ إنَّ اللهَ عَزیزحَکیم ٌ← مردان و زنان با ایمان ، ولی (و یار و یاور) یکدیگرند ؛ امر به معروف و نهی از منکر می کنند ، نماز را بر پا می دارند و زکات می پردازند و خدا ورسولش را اطاعت می کنند ، به زودی خدا آنان را مورد رحمت خویش قرار می دهد ، خدا توانا و حکیم است 20 – علت برتری فردی بر فرد دیگر یا امتی بر امت دیگر چه ویژگی است ؟ عمل به فریضه امر به معروف و نهی از منکر 21 – امام محمد باقر (ع) چه تأثیراتی برای امر به معروف و نهی از منکر بیان میکند ؟ به درستیکه امر به معروف و نهی از منکر راه پیامبران و شیوه صالحان است . وظیفه واجبی است که به وسیله آن سایر واجبات بر پا می شود ؛ راه ها امنیت پیدا می کنند ؛ درآمد ها حلال می شوند ؛ مظالم (حقوقی که به ظلم گرفته شده اند) بازگردانده می شوند ؛ زمین آباد می گردد ؛ از دشمنان انتقام گرفته می شود ؛ کارها رو به راه می گردد 22 - پیامبرۖ کدام مومن را مومن ضعیف که دین ندارد معرفی میکند ؟ کسی که نهی از منکر نمیکند 23 – خصوصیات امر به معروف چیست ؟ -- همه مسلمانان ، از زن و مرد و کوچک و بزرگ ، مشمول این حکم هستند -- حکم در همه زمان ها قابل اجراست -- نسبت به همه افراد قابل اجراست -- همه احکام و مسائل شرعی ، اجتماعی ، سیاسی ، اخلاقی و فرهنگی را شامل می شود 24 – شرایط امر به معروف و نهی از منکر چیست ؟ -- شناخت امر به معروف 25 – مراتب امر به معروف و نهی از منکرچیست ؟ 1- قلبی 2- زبانی 3- عملی 26 – امام علی (ع) در مورد کسی که نسبت به امر به معروف و نهی از منکر بی تفاوت است چه می فرماید ؟ پس کسی که معروف را ستایش نکند و منکر را انکار ننماید ، طبیعتش دگرگون و زیر و روشده است 27 – راه های اجرای امر به معروف و نهی از منکر چیست ؟ -- ایجابی و مثبت 28 – آسیب های معاشرت با دیگران چیست ؟ -- دخالت در امور خصوصی 29 – امام علی (ع) چگونه ما را از دخالت در امور خصوصی دیگران نهی 30 - پیامبرۖ به ابوذر در مورد شایعه پراکنی چه می فرماید ؟ ای ابوذر ، برای دروغگو بودن فرد همین بس که هر چه را می شنود بازگو نماید 31 – امام علی (ع) در مورد سوءِ استفاده از دیگران چه می فرماید ؟ -- و حق برادرت را به اعتماد دوستی که با او داری ضایع مگردان زیرا کسی که حق او را ضایع کنی دیگر برادر تو نخواهد بود 32 – امام علی (ع) در مورد تأثیر دوست چه می فرماید ؟ با انسانهای بد خواه معاشرت نکن ، چرا که طبع تو ناآگاهانه از طبع او می دزدد 33 – بهترین محک برای شناخت انسان چیست ؟ دوستان انسان بهترین محک برای شناخت شخصیت فرد است 34 – امام صادق (ع) چه ویژگی هایی را برای دوست خوب مطرح می کند ؟ 35 – پیامبرۖ چه کسانی را بهترین دوست معرفی می کند ؟ -- دیدن آنها انسان را به یاد خدا اندازد -- گفتارشان بر دانش انسان بیفزاید -- رفتارشان یاد آخرت را در دل انسان زنده کند 36 – امام علی (ع) در مورد اعتدال در دوستی چه می فرماید ؟ دوستت را چنان مدار ! مبادا که روزی دشمنت شود و دشمنت را چندان کینه مورز که بود روزی دوستت گردد 37 – امام صادق (ع) در مورد اعتدال در دوستی چه می فرماید ؟ پس از قطع ارتباط با دوستت چندان از او بدگویی نکن که راه بازگشت را بر او ببندی ؛ شاید که تجارب زندگی او را به سوی تو باز گرداند
38 – پیام آیه 68 و69 سوره انعام چه مفهومی دارد ؟ 39 – امام سجاد (ع) خطاب به امام محمد باقر (ع) در مورد کسانیکه نباید با آنها دوست بود چه می فرماید ؟ « فصل دوم : اخلاق مناظره و گفتگوی علمی » 1 – در آیه 125 سوره نحل خداوند ما را دعوت به چه نوع گفتگویی مینماید؟ 2 – آیه 17 و 18 سوره زمر چه پیامی دارد ؟ با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به [ شیوه ای] که نیکوتر است مجادله نمای . 3 – انواع گفتگو را بنویسید ؟ 1- تبلیغی 2- ارشادی 3- تعلیمی 4- آموزشی 4 – ارزش گفتگو به چه مبنایی و چه ملاکی استوار است ؟ ارزشمندی گفتگو ، مباحثه و مناظره به عنوان فعلی از افعال اختیاری انسان منوط به انگیزه فرد از انجام آن است وگرنه خود گفتگو فی نفسه نه دارای ارزش اخلاقی مثبت است و نه دارای ارزش اخلاقی منفی 5 – انگیزه های مثبت گفتگو را بنویسید ؟ الف) حق خواهی ب) روشنگری 6 – امام علی (ع) در مورد انگیزه های مثبت گفتگو چه می فرماید ؟ اندیشه ها را با یکدیگر رو در رو کنید تا اندیشه درست از آن پدید آید 7 – یکی از مصادیق گفتگو به انگیزه روشنگری را بنویسید ؟ یکی از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر در حوزه معرفتی مناظره با کسانی است که نادانسته و ناآگاهانه در عرصه اندیشه به انحراف کشیده شده اند و یا حقیقت برای آنان مشتبه شده است 8 – نمونه ای از انگیزه های منفی گفتگو را بنویسید ؟ جدال و مراءِ که یکی از بزرگترین و خطرناک ترین رذایل اخلاقی است 9 – آثار جدال و مراءِ چیست ؟ اتلاف وقت ، تقویت خوی تعصب ، خودخواهی ، 10 – آثار اخلاقی گفتگو چیست ؟ 1- تأکید بر نکات مشترک 2- فهم موضوع 11 – پیام آیه 64 سوره آل عمران چیست ؟ بگو : "ای اهل کتاب ! بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسان است بایستیم که : جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او نگردانیم و بعضی از ما دیگری را به جای خدا به خدایی نگیرد " 12 – فهم موضوع گفتگو چه تأثیری در روند گفتگو دارد ؟ اینکه طرفین مناظره دقیقا بدانند در صدد اثبات یا نفی چه چیزی هستند و برای اثبات نظریه خود باید از کجا آغاز کنند و در کجا بحث را پایان دهند اصولا سازماندهی بحث و جلوگیری از دخالت مسائل حاشیه ای منوط به تعیین و شناخت دقیق موضوع بحث است و گرنه حاصلی جز اتلاف وقت و انرﮊی بر سر هیچ نخواهد داشت 13 – آیه 66 سوره آل عمران به چه نکته ای اشاره می کند ؟ هان ، شما[اهل کتاب] همانان هستید که درباره آنچه به آن دانشی داشتید محاجه(بحث) کردید ؛ پس چرا در مورد چیزی که بدان دانشی ندارید محاجه میکنید ؟ با آنکه خدا میداند و شما نمی دانید . بلکه چیزی را دروغ شمردند که به علم آن احاطه نداشتند و هنوز تأویل آن برایشان نیامده است . کسانی[هم] که پیش از آنان بودند همین گونه [پیامبرشان را] تکذیب کردند . پس بنگر که فرجام ستمگران چگونه بوده است 14 – صراحت در گفتگو را تعریف کنید ؟ صراحت بیان و پرهیز از تکلف و تعارف در گفتار و دوری کردن از بکار بردن سخنان کنایه آمیز و چند پهلو و مبهم 15 – با صراحت در گفتگو از چه آسیب هایی جلوگیری می شود ؟ اگر مخاطب ما به گونه ای است که می تواند برداشت های دیگری از سخنان صحیح ما داشته باشد باید تا جایی که ممکن است این فرصت را از او بگیریم و برای اثبات ادعای خودمان مستندات توجیه ناپذیر بیان کنیم 16 – امام علی (ع) در مورد توجه به گفته چه می فرماید ؟ 17 – مجادله چه آثاری دارد ؟ مجادله از روی جهل و گمان گناهی بزرگ است و آن نشانه ای از وجود رذایل اخلاقی مثل خود بزرگ بینی ، دروغ گویی ، حق ستیزی ، حق گریزی است 18 – آیه 35 سوره غافر چه مطلبی را بیان می کند ؟ - در حقیقت آنان که درباره نشانه های خدا – بی آنکه حجتی برایشان آمده باشد – به مجادله بر می خیزند در دل هایشان جز بزرگ نمایی نیست و آنان به آن [بزرگی که آرزویش را دارند] نخواهند رسید ، پس به خدا پناه جوی زیرا او خود شنوای بیناست 19 – امام علی (ع) در مورد آثار خشم چه می فرماید ؟ شدت خشم سخن گفتن را دگرگون کرده قدرت استدلال را بریده و فهم و درک را پراکنده می سازد 20 – آیه 159 سوره آل عمران چه پیامی دارد ؟ پس به [برکت] رحمت الهی با آنان نرم خو [و پر مهر] شدی و اگر تند خو و سخت دل بودی قطعا از پیرامون تو پراکنده می شدند پیام آیه ← خداوند پیامبر اکرم را به دلیل برخورداری از ملایمت ستوده و عامل موفقیت و جذابیت او را همین ملایمت و مدارا معرفی می کند 21 – آفات اخلاقی مناظره را نام ببرید ؟ شخصیت زدگی ، مراء یا جدالگری 22 – شخصیت زدگی را تعریف کنید ؟ اینکه به جای ذکر دلیل و بیان استدلال برای نظر خود شخصیت پیشینیان را محور قرار دهیم و به جای برخورد منطقی با استدلال های طرف مقابل به تقلید کورکورانه از گذشتگان و سنت جاهلانه آنان بپردازیم 23 – مراء یا جدالگری را تعریف کنید ؟ پیکار لفظی و ستیزه در کلام برای چیره شدن بر طرف مقابل و ساکت کردن او 24 – تأثیرات مراء یا جدال را از دیدگاه امام علی (ع) بنویسید ؟ از مراء و دشمنی در گفتار بپرهیزید ، چرا که این دو دل ها را نسبت به برادران بیمار می کند و دورویی و نفاق بر روی آنها می روید 25 – امام صادق (ع) چند حالت برای مراء یا جدال مطرح کردند ؟
1 – تهمت و افترا چیست ؟ عیب یا خیانتی است که به کسی بسته شود در صورتی که او مبرا از عیب و پیراسته از گناه است
+ نوشته شده در جمعه شانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۰ساعت 12:43 توسط طاهره رحیم پور
|
|
|
